iok2u.com แหล่งรวมข้อมูลข่าวสารเรื่องราวน่าสนใจใช้ประกอบการศึกษาแลกเปลี่ยนและเรียนรู้

thzh-CNenlo

หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ จากหลักเกณฑ์ที่ ราชบัณฑิตยสถาน

อักษรย่อ หรือ คำย่อ หรือ รัสพจน์ เป็นการนำอักษรบางตัวในคำหนึ่ง ๆ มาใช้เรียกแทนคำเต็ม โดยมากจะเป็นพยัญชนะ อาจใส่จุดหรือไม่ใส่หลังอักษรนั้น นิยมนำอักษรต้นพยางค์แต่บางครั้งก็มีการใช้อักษรอื่นในพยางค์มาแทนก็มี และบางครั้งอักษรย่อก็สามารถอ่านได้เป็นพยางค์ใหม่ หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ จากหลักเกณฑ์ที่ ราชบัณฑิตยสถาน ได้เผยแพร่ไว้ได้กำหนดแนวทางคือ

คำย่อ ที่เราพบหรือได้เจอทางสื่อต่าง ๆ ในยุคปัจจุบันเช่น หนังสือพิมพ์ นิตยสาร โทรทัศน์ วิทยุ หรือสื่อโชเชี่ยลต่าง ๆ นั้น  ราชบัณฑิตยสถานโดย คณะกรรมการกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย ได้กำหนดหลักเกณฑ์การเขียนคำย่อไว้แล้ว เพื่อให้มีความเป็นมาตรฐานในการใช้คำย่อสำหรับสื่อความ ในกรณีที่จำเป็นต้องใช้คำย่อ

จากหนังสือ “หลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอน และเครื่องหมายอื่น ๆ หลักเกณฑ์การเว้นวรรค หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ”ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๗ พ.ศ. ๒๕๕๑ ระบุหลักเกณฑ์การเขียนคำย่อไว้ท้ายเล่มของหนังสือดังกล่าว สรุปได้ดังนี้

๑. ใช้พยัญชนะต้นของพยางค์แรกของคำเป็นตัวย่อ

๑.๑ ถ้าเป็นคำคำเดียวให้ใช้ตัวย่อตัวเดียว แม้ว่าคำนั้นจะมีหลายพยางค์ก็ตาม ตัวอย่างเช่น ๕ วา = ๕ ว., จังหวัด = จ., ๓.๐๐ นาฬิกา = ๓.๐๐ น., ศาสตราจารย์ = ศ.

๑.๒ ถ้าใช้ตัวย่อเพียงตัวเดียวแล้วทำให้เกิดความสับสน อาจใช้พยัญชนะต้นของคำถัดไปเป็นตัวย่อด้วยก็ได้ ตัวอย่างเช่น ทหารบก = ทบ., ตำรวจ = ตร., อัยการ = อก.

๒. ถ้าเป็นคำสมาสให้ถือเป็นคำเดียว และใช้พยัญชนะต้นของพยางค์แรกเพียงตัวเดียวเช่น มหาวิทยาลัย ม., วิทยาลัย = ว.

๓. ถ้าเป็นคำประสม ใช้พยัญชนะของแต่ละคำเช่น ชั่วโมง ชม.โรงเรียน รร.

๔. ถ้าคำประสมประกอบด้วยคำหลายคำ มีความยาวมาก อาจเลือกเฉพาะพยัญชนะต้นของคำที่เป็นใจความสำคัญ ทั้งนี้อักษรย่อรวมแล้วไม่ควรเกิน ๔ ตัวเช่น คณะกรรมการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กปร. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพฐ.

๕. ถ้าใช้พยัญชนะต้นของแต่ละคำแล้วทำให้เกิดความสับสน ให้ใช้พยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไปแทนเช่น พระราชกำหนด พ.ร.ก. พระราชกฤษฎีกา พ.ร.ฎ.

๖. ถ้าพยางค์ที่มี ห เป็นอักษรนำ เช่น หญ หล ให้ใช้พยัญชนะตัวที่ออกเสียงเป็นตัวย่อ เช่น สารวัตรใหญ่ สวญ. ทางหลวง ทล.

๗. คำที่พยัญชนะต้นเป็นอักษรควบกล้ำหรืออักษรนำ ให้ใช้อักษรตัวหน้าตัวเดียว เช่น ประกาศนียบัตร ป. ถนน ถ.

๘. ตัวย่อไม่ควรใช้สระ ยกเว้นคำที่เคยใช้มาก่อนแล้ว เช่น เมษายน เม.ย.โทรศัพท์ โทร.เสนาธิการ เสธ.

๙. ตัวย่อต้องมีจุดกำกับเสมอ ตัวย่อตั้งแต่ ๒ ตัวขึ้นไปให้จุดที่ตัวสุดท้ายเพียงจุดเดียว ยกเว้นตัวที่ใช้มาก่อนแล้ว เช่น ตำบล ต. รองศาสตราจารย์ รศ.พุทธศักราช พ.ศ.

๑๐. เว้นวรรคเล็กหน้าตัวย่อทุกแบบ และเว้นวรรคระหว่างกลุ่มอักษรย่อ ส่วนการอ่านคำย่อต้องอ่านเต็ม ยกเว้นกรณีที่คำเต็มนั้นยาวมากและคำย่อนั้นเป็นที่ยอมรับกันทั่วไปแล้ว อาจอ่านตัวย่อเรียงตัวไปก็ได้ เช่น ก.พ. อ่านว่า กอ-พอ.

๓. ถ้าเป็นคำประสม ใช้พยัญชนะต้นของแต่ละคำ ตัวอย่างเช่น            

(๑) ชั่วโมง = ชม.

(๒) โรงเรียน = รร.

๔. ถ้าคำประสมประกอบด้วยคำหลายคำมีความยาวมาก อาจเลือกเฉพาะพยัญชนะต้นของคำที่เป็นใจความสำคัญ ทั้งนี้ไม่ควรเกิน ๔ ตัว ตัวอย่างเช่น

(๑) คณะกรรมการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ = กปร.           

(๒) สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ = สปช.

๕. ถ้าใช้พยัญชนะต้นของแต่ละคำแล้วทำให้เกิดความสับสน ให้ใช้พยัญชนะต้นของพยางค์ถัดไปแทน ตัวอย่างเช่น

(๑) พระราชกำหนด = พ.ร.ก.           

(๒) พระราชกฤษฎีกา = พ.ร.ฎ.

๖. ถ้าพยางค์ที่มี ห เป็นอักษรนำ เช่น หญ หล ให้ใช้พยัญชนะตัวที่ออกเสียงเป็นตัวย่อ ตัวอย่างเช่น

(๑) สารวัตรใหญ่ = สวญ.

(๒) ทางหลวง = ทล.

๗. คำที่พยัญชนะต้นเป็นอักษรควบกล้ำหรืออักษรนำ ให้ใช้อักษรตัวหน้าตัวเดียว ตัวอย่างเช่น            

(๑) ประกาศนียบัตร = ป.

(๒) ถนน = ถ.

(๓) เปรียญ = ป.

๘. ตัวย่อไม่ควรใช้สระ ยกเว้นคำที่เคยใช้มาก่อนแล้ว ตัวอย่างเช่น

(๑) เมษายน = เม.ย.

(๒) มิถุนายน = มิ.ย.           

(๓) เสนาธิการ = เสธ.

(๔) โทรศัพท์ = โทร.

๙. ตัวย่อต้องมีจุดกำกับเสมอ ตัวย่อตั้งแต่ ๒ ตัวขึ้นไปให้จุดที่ตัวสุดท้ายเพียงจุดเดียว ยกเว้นตัวที่ใช้กันมาก่อนแล้ว ตัวอย่างเช่น            

(๑) ตำบล = ต.

(๒) รองศาสตราจารย์ = รศ.

(๓) พุทธศักราช = พ.ศ.

๑๐. ให้เว้นวรรคเล็กหน้าตัวย่อทุกแบบ ตัวอย่างเช่น

(๑) ประวัติของ อ.พระนครศรีอยุธยา           

(๒) มีข่าวจาก กทม.ว่า

๑๑. ให้เว้นวรรคระหว่างกลุ่มอักษรย่อ ตัวอย่างเช่น

(๑) ศ. นพ.

(๒) รศ. ดร.

๑๒. การอ่านคำย่อ ต้องอ่านเต็ม ตัวอย่างเช่น

(๑) ๐๕.๐๐ น. อ่านว่า ห้า-นา-ลิ-กา           

(๒) อ.พระนครศรีอยุธยา อ่านว่า อำ-เพอ-พระ-นะ-คอน-สี-อะ-ยุด-ทะ-ยา

ยกเว้น กรณีที่คำเต็มนั้นยาวมากและคำย่อนั้นเป็นยอมรับกันทั่วไปแล้ว อาจอ่านตัวย่อเรียงตัวไปก็ได้ ตัวอย่างเช่น

ก.พ. อ่านว่า กอ-พอ

ที่มา :

หนังสือหลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนและเครื่องหมายอื่น ๆ หลักเกณฑ์การเว้นวรรค หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พิมพ์ครั้งที่ ๖  หน้า ๖๗-๗๐

-----------------------------------------------

? ติดตามข้อมูลข่าวสารได้จากช่องทางสื่อสาร iOK2u ได้ที่

? Line: @iok2u.com
? Twister: iok2u.com
? E-Mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
? ลงข้อมูล เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ Line: Rainubon